Tezhib Teknikleri

  • Konbuyu başlatan Rose
  • Başlangıç tarihi
R

Rose

Guest
Klasik Tezhib Tekniği :

Tezhibte temel malzeme altın ya da boyadır. Altın, dövülerek ince bir tabaka haline getirilmiş varak olarak kullanılır. Altın varak su içinde ezilip jelatinle karıştırılarak belli bir kıvama getirilir. Boya ise genellikle toprak boyalardan seçilirdi. Günümüzde sentetik boyalar kullanılmaktadır.

Tezhib sanatçısı (müzehhib) bir kâğıdın üstüne çizdiği motifi önce sert bir şimşir ya da çinko altlığın üstüne koyarak çizgileri noktalar halinde iğneyle deler. Sonra bu delikli kâğıdı uygulanacağı zeminin üstüne koyarak delikleri yapışkan bir siyah tozla doldurur. Delikli kâğıt kaldırıldığında motifin uygulanacak zemine çıktığı görülür. Bu motif iyice belirginleştirilip altınla ya da boyayla doldurularak tezhib meydana getirilir. Uygulanacak desen tezhibin yapılacağı kağıdın üstüne silkme yoluyla aktarılır.

Simetrik desenler, her kez dörtte biri olmak üzere dört defada kağıda geçirilip tezhip edilir. Serbest desenlerin ise tümü bir defada işlenir. Boyama ve altınla bezeme işlemi bittikten sonra altınla yerler istenirse zer mühreyle parlatılır. Böyle tezhiplere pesend (beğenilmiş), desenin altının yanında boyayla da yapıldığı tezhiplere de boyalı halkar adı verilir.

Altınlamanın bir çeşidi de zer-efşan (altın serpme) adını taşır.

Nerelerde kullanılır?

Tezhip sanatı tarih boyunca en çok Kur`an-ı Kerim`lerin ilk ve son sayfalarında, surelerin baş taraflarında kullanılmıştır. Bu yönüyle tezhip "Kur'an Sanatı" olarak adlandırılsa yeridir. Bazen tezhiplenmiş başka kitaplarda satır aralarına, sayfa kenarlarıyla köşelerine, şiir kitaplarında mısra ya da beyit aralarına da tezhip yapılır. Kur`an-ı Kerim `de ayetleri ayırmak için nokta yerine kullanılan küçük yıldız ve çiçek biçimindeki ögeler de tezhiple yapılır.

Bunların geometrik biçimli olanları mücevher nokta, altı köşelileri şeşhane nokta, beş yaprağı andıran beş köşelileri penç-berk, üç köşelileri de se-berk adıyla anılır. Kur`an-ı Kerim okunurken durulacak ya da secde edilecek ayetleri belirtmek için, ayet hizalarına konan geometrik süsler de tezhibin ana örgelerindendir. Bu işaretlerin vakıf, secde, hizb, aşir, sure ve cüz gülü gibi çeşitleri vardır.
 
Üst