Meddah ne anlatır?

  • Konbuyu başlatan badem
  • Başlangıç tarihi
B

badem

Guest
MEDDAH, taklitler yaparak, hoş hikâyeler anlatarak halkı eğlendiren sanatçı. Halk hikâyeleri sınıflamasında da konuları ve kişileri bakımından gerçekçi olarak nitelenen anlatılar, meddah hikâyeleri adı altında toplanır. Eskiden kahvehanelerde dinleyicilerden daha yüksekçe bir yere konulmuş iskemlesine oturup öykü anlatan meddahın anlatımda yararlandığı araçlar, elindeki bastonla omuzundaki büyükçe mendildi. Mendil, ses ve şive taklitleri yaparken, baston da çeşitli gürültüler çıkarmak için kullanılır. Meddah hikâyeleri olağanüstü ögelerden arındırılmıştır. Bu hikâyelerde devlere, perilere, insanüstü güçleri olan kahramanlara rastlanmaz. Meddahın anlatımı doğrudan konuşma diline dayanır. Taklitlerle de gerçek hayattaki tiplerin benzerleri canlandırılmaya çalışılır. Meddahlar konularını hikâye kitaplarından, sözlü halk masallarındaki çeşitli olaylardan almışlardır. Bu hikâyelerin kahramanları toplum içinde her gün rastlanabilecek insanlardır. Meddah, anlatının merkezindeki eylemi, eğlendirici ögelerle, çoğu kez ana eylemle ilgisiz, ikinci derecede kişilerle, olaylarla, fıkralarla genişletir, çeşitli taklitlerle zenginleştirir. Hikâyesine, kimsenin alınmaması için “İsim isme, kisb kisbe, semt semte benzer. Geçmiş zaman söylenir, yalan gerçek dinlenir, vakit geçer” biçiminde bir kalıp sözle başlayıp, “Bu kıssadır, bir mecmua kenarında kaydolunmuş, biz de gördük, söyledik. Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola” biçimindeki bir kalıp sözle de anlatısını bağlar. Meddah hikâyeleri kentlerde oluşmuş ve gelişmiştir. Birçok hikâyenin konusu İstanbul’un günlük yaşamından alınmıştır. Osmanlı döneminde yetişmiş meddahlar üzerine kesin olarak bilinenlerin en eskisi Fatih Sultan Mehmed zamanına kadar uzanmaktadır. Kıssahan, şehnamehan da denilen ve Türk hikâye geleneğinde bir çeşit kıssalar, hikâyeler anlatan ya da okuyan bu sanatçılar konusunda 16. yüzyıldan başlayarak daha çok bilgi verilmektedir. Evliya Çelebi de “Seyahatname”sinde İstanbul, Erzurum, Malatya ve Bursa’da hikâye anlatan birçok meddahın adını saymaktadır. III. Murad’ın “Eğlence” adlı meddahıyla IV. Murad döneminde yetişen Tıfli Çelebi, 19. yüzyılda Aşkî ve Sururî, adları bilinen meddahların en ünlüleridir.
 
Üst