Atasözleri, atalarımızın sosyal yaşantılarını uzun gözlemlere, denemelere  dayalı  olarak eleştiri, öğüt, genel kural biçiminde  yorumlayan özlü sözlerdir. Eski adı (Darbımesel) olan atasözleri, herkes tarafından benimsenen özdeyişlerdir.
Atasözleri, ilk olarak bir kişinin olayları kendine göre değerlendirmesiyle ortaya çıkar.  Yeni görüşlerin buna eklenmesiyle halkın benimsediği ortak bir söze dönüşür.
Birbirleriyle çelişen atasözleri de mevcuttur.  Günlük hayatta birbirleriyle çelişen durumlar nasıl yaşanıyorsa, bunlar aynen atasözlerine de yansıyor.
Atasözleri kalıplaşmış sözler olduğu için söyleniş şekilleri isteğe bağlı olarak değiştirilemez. 
Atasözlerinin özellikleri :
1-Halkın düşüncesini anlatır.
2-Ulusaldırlar.
3-Kişinin ruhuna hitap ederler.
4-Kesin tavırlıdırlar.
5-İnandırıcıdırlar.
6-Geniş halk kitlelerinin yüzyıllardan beri geçirdiği denemelerden ve bu denemelerden oluşan düşüncelerden doğmuşlardır.
7-Yalın sözlerdir,anlatımları açıktır.
8-Doğa olaylarının oluşunu bildirirler.
9-Ahlak aşılarlar,ahlaklı olmayı öğretirler.
10-Bir veya iki cümleden meydana gelirler.
11-Bir çoğunda mecaz vardır.
12-Atasözlerinde söz sanatları vardır.
13-Kelimelerin yerleri değiştirilemez.Değiştirildiği zaman değişik anlamlar ortaya çıkabilir.
14-Denenmiş sözler olduğu için doğruluğu herkes tarafından kabul edilir.

“A” Harfiyle başlayan atasözleri
-Ak akça kara gün içindir: Malımız, paramız bizim rahat bir hayat sürebilmemiz için gereklidir.  Kazanılan paranın bir bölümünü ileride başımıza gelebilecek kötü günlerde  yararlanmak için  biriktirmek gerektiği anlatılıyor.
-Aslan yatağından bellidir: İnsanların aynası oturup kalktıkları, yaşadıkları yerlerdir.  Giyimleri kullandıkları eşyalar, o kişinin nasıl olduğunu bize rahatlıkla gösterir.
-Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az: İnsanlar bu hayatta bir çok olayla karşılaşırlar. Akıllı kişiler, en ufak bir belirtiden ileride olabilecekleri sezinler ve anlarlar.  Anlamak  istemeyenler için de büyük belirti ve işaretlerin de pek önemi yoktur.
-Akılsız başın zahmetini ayaklar çeker: İşler düşünülerek belli bir plana göre yapılmalıdır.  Böyle olmazsa, gereksiz yere işgücü ve zaman kaybedilir.
-Abdal ata binmiş bey oldum sanmış: Görmemiş, eğitimi yetersiz bir kişi hakki değilken,  layık olmadığı halde tesadüfen bir mevki elde ederse sanki kendi hakkiymiş gibi böbürlenir. Bu onun aptallığını ve görmemişliğini ortaya koyar.
-Abdalın karnı doyunca gözü pabucundadır: Kendi menfaatlerini düşünen insanların  arkadaşlıkları, çıkarları doğrultusundadır. Onu elde edince de dostlukları, arkadaşlıkları  biter.
-Aç gözünü, açarlar gözünü: İnsan kendisini zarardan korumak için çevresinde olup bitenlerle ilgilenmelidir. İlgilenmezse başına türlü belalar gelir, bu isten kendisi zararlı çıkar.
-Adam adamdır olmasa da pulu, eşek eşektir olmasa da çulu: Kişinin kıymeti zenginlikle artmaz. Fakirlik  insanin değerinin azalması için bir neden değildir. Her parası olan da iyi adamdır anlamına gelmez. Nasıl  ki çulu olmayan eşek, eşek olmaktan çıkmazsa, parası da olmayan yine adamdır
-Adam olana bir söz yeter: Bir kimseye  bir is yaptırmak, bir davranışın iyi ve kötü yönlerini göstermek ya  da öğüt vermek için fazla konuşmak gerekmez. Çünkü bir söylemeyle o isi yapar, doğruyu yanlışı ayırır, öğütleri dinler.
-Ağaç yaşken eğilir: Çocuklar küçük yaslarda eğitilebilirler. Bu yaslarda belli davranış ve alışkanlıklar   edinmelerini sağlamak kolaydır. Fakat yaşlı insanları eğitmek zordur. Bu gibi insanlar kuru ağaç gibidirler.
-Ah alan onmaz: Bir kimseye zulmeden, ahini alan  bir gün kendiside  ah çeker. Çünkü yaptığı kötülüklerin  cezasını çekmesi kaçınılmazdır.
-Acı patlıcanı kırağı çalmaz: Hayatta birçok problemlerle karşılaşıp bunlardan basari ile çıkmış olanlar, bundan sonra karşılaşacakları zorlukları da atlatıp başarıyla çıkarlar.

“B” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur: Bir şeyin güzel olabilmesi için bakıma ihtiyaç vardır.  Bu  da çalışma gerektirir. Gereken koşulları özenle sağladığımız zaman, bir isten istediğimiz yararı  sağlayabiliriz. Bunun aksine davranırsak elimizdeki yararlı şeyleri de yararsız,  hatta zararlı  duruma getirebiliriz.
-Baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır: Büyüklerin yaptığı kötü isler, yanlış davranışlar çevre tarafından aileye mal edilir. Bunun sıkıntısını çocukları ya da kendisinden sonra gelenler çeker. Kısacası büyüklerin yaptıkları hataların faturalarını çocukları öderler.
-Baba oğula bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş:Anne, babanın çocukları üzerinde büyük emekleri vardır. Çünkü onlar yemez yedirir, giymez giydirir. Çocuklarını refah içinde yaşatmak için çaba sarf ederler. Fakat çocuklar büyüdükleri zaman ayni şeyi yapmazlar. Hatta küçük bir sıkıntıya bile katlanmaz, özveride bulunmazlar.
-Bir ahırda at da bulunur eşek de: Toplumlarda iyi, kötü, güzel, çirkin her türlü insan bulunur. Bir ailede de iyi ve kötü bireyler çıkabilir.
-Bülbülü altın kafese koymuşlar “ah vatanım” demiş: Bir insan yurdunun dışında ne denli rahat yasarsa yaşasın yinede yurdunu arar, onun özlemini çeker. Bir de özgür değilse, bolluktan vazgeçer de  özgürlüğüne kavuşmak ister.
-Baca eğride olsa, dumanı doğru çıkar:Yaradılışı itibariyle iyi olan kişi en kötü durumda bile olsa bu niteliğini kaybetmez.
 
“C” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Caminin kapısını bilmez, sofuluk taslar:Bazı kişiler neyin, nerede, nasıl yapılacağını bilmezler. Buna karşın herkese o isi çok iyi bildiğini söyler yada öyle görünmeye çalışır.
-Can çıkmayınca huy çıkmaz: Huy kişiliğin en önemli parçasıdır. İnsanın huyu sanki canına bitişik olarak yaratılmıştır. Huy ile kişilik bir bütündür. Bu yasam boyunca değişmez, sürüp gider, ta ölene dek.
-Cana gelecek mala gelsin: Malimizin bir zarara uğraması o kadar kötü değildir. Çünkü elimizden çıkan malin yerine yenisi kazanılabilir. Ama ölüm veya sakat kalmakla sonuçlanan bir kazayı unutmak, bundan görülen bir zararı onarmak mümkün değildir.
-Cahilin dostluğundan alimin düşmanlığı yeğdir: Alim her şeyi bilen kimsedir. Yaptığının sonuçlarını bilir ve katlanır.Kendisi ile dost olmak mümkün olduğu gibi düşman olunduğu zaman da bir noktada anlaşmak mümkündür.Cahil kişiler iyi niyetli görünseler de onlarla anlaşmak güçtür,hatta mümkün değildir.
-Cefayı çekmeyen sefanın kadrini bilemez:Hayatında dert ve sıkıntı çekmemiş olan kişiler,mutluluğun kıymetini anlayamazlar.

“Ç” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Çağrılan yere erinme,çağrılmayan yere görünme:İnsanlar davet edildikleri yerlere mutlaka gitmelidirler.Çünkü davet eden kişi tarafından istenmektedirler. Çağrılmayan yere gitmek ise yüzsüzlük ve arsızlık olur.
-Çalıda gül bitmez,cahile söz yetmez:Güzelliklerin simgesi olan gülün çalıda yaşaması düşünülemez.Aynı şekilde,cahil kişiye de sözün doğrusunu anlatmak mümkün değildir.Cahil olduğu için kendi bildiklerinin dışında da doğruların bulunduğunu kabul etmesi mümkün değildir.
-Çalışmak ibadetin yarısıdır:İbadet kişiyi kötülüklerden sıyırır,iyilik yolunda ilerletir. Tanrı yolunda çalışmak ta kişiyi kötü duygulardan arındırır.Bunun içindir ki çalışmak,ibadet kadar büyük değer taşır.
-Çalma elin kapısını,çalarlar kapını:Kişi hayatında bilerek ve isteyerek kimseye kötülük yapmamalıdır.Böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde,günün birinde benzer olumsuzlukları yaşaması muhtemeldir.
-Çirkefe taş atma,üzerine sıçrar:Çevrelerinde kötü,edepsiz tanınan kişilerle ilişkiye girmek doğru değildir.
-Çocuktan al haberi:Art niyet taşımayan çocuklar,başkalarının yanında her şeyi çekinmeden konuşurlar.
 
“D” Harfiyle başlayan atasözleri

-Damlaya damlaya göl olur: Tasarruf insana büyük yararlar sağlar. yarınlarımızı güven altına almak istiyorsak, kazancımızdan küçükte olsa bir miktarını bir kenara ayırmalıyız.
-Dağ başından duman eksik olmaz:Toplumda yüksek ekonomik ve sosyal seviyeye sahip insanların,bu konumlarından kaynaklanan bir takım üzüntü ve sıkıntıları vardır.Bu durum,zenginlik ve yüksek makam devam ettiği sürece hiç eksilmez.
-Danışan dağ aşmış,danışmayan yolu şaşmış:Bilmediğini başkalarına soran kimse,işi iyi ve çabuk bitirir.Fikir alışverişinde bulunmayanlar ise başarı elde edemezler.
-Darı unundan baklava,incir ağacından oklava olmaz:Kötü malzeme ile güzel bir iş meydana getirilemez.Yeteneksiz kişiler,büyük sorumlulukların gerektirdiği çabayı gösteremezler.
-Davul dengi dengine çalar:Birlikte yaşayacak veya arkadaş olacak insanların eşitiyle beraber olması lazımdır.Yoksa yapılacak her işte başarısızlık kaçınılmaz olur.
-Devir tavında,dilber çağında:Bir işin başarılması için,o an değerlendirilmesi gereken zaman dilimleri vardır.
-Dikensiz gül olmaz:Yaşanan her başarı ve mutluluğun yanında,bu sürecin parçası olan küçük olumsuzluklar da mevcuttur.
-Düt demeye dudak gerek:Niteliği ne olursa olsun,bir işi başarabilmek için yetenek ve imkanlar gereklidir

“E” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Ecel geldi cihane,baş ağrısı bahane:Kişinin çok önceden belirlenmiş bir alın yazısı vardır.Bu kurala göre zamanı gelince ölecektir.Bu ölüme bir neden bulunur.Esas sebep o kişinin tanrı katına çağrılmasıdır.
-Ecele çare olmaz:Hayatta her durumun çaresi bulunabilir.Ama ölümü engellemek imkansızdır.
-Eceli gelen köpek cami duvarına işer:Bir toplulukta bütün insanların kutsal saydığı şeyleri kötüleyenler,hiçbir zaman sevilip istenmezler.
-Esirgenen göze çöp batar:Bir konu üzerine gereğinden fazla yoğunlaşmak,aksilikleri de beraberinde getirebilir.
-Evdeki hesap çarşıya uymaz:Planlanan durumlar ile ulaşılan sonuç,her zaman aynı olmayabilir.
 
“F” Harfiyle başlayan atasözleri

-Fakirlik ayıp değil,tembellik ayıp:Toplum yaşamında herkes aynı gelir düzeyine sahip olmayabilir.Fakir de olsa zengin de olsa çalışmamak,başkalarının sırtından geçinmeye uğraşmak tembelliktir.
-Faydasız baş,mezara yaraşır:Hiçbir iş yapmadan başkalarının sırtından geçinen kimseler ölmüş sayılırlar.Çünkü ölülerin de faydası yoktur.
-Fazla naz aşık usandırır:Kişinin kaprislerine yakınları bir süre katlanabilirler. Ama bu naz devam edecek olursa etrafındakilere de sıkıntı verir.
-Fukaranın düşkünü,beyaz giyer kış günü:Toplumda saygın bir yeri olan kişiler,mevki kaybına uğradıklarında aykırı davranmaktan çekinmezler
 
“G” Harfiyle başlayan atasözleri

-Gafile kelam,nafile kelam:Etrafında olan biteni umursamayan kimseleri doğru yola getirmek için yapılan uyarılar boşunadır.
-Garip kuşun yuvasını Allah yapar:Tanrı’ ya inanmış kişileri,tanrı sıkıntı içinde bırakmaz.Onlar bir süre sıkılsalar da Tanrı bir yerden bir şey bağışlayarak sıkıntılarını ya kaldırır ya da hafifletir.
-Gavurun tembeli keşiş,Müslüman’ın tembeli derviş:Bütün dinler çalışmayı emreder. Bazı kimseler ise dini çıkarları doğrultusunda kullanıp,çalışmadan yaşamanın yollarını bulurlar ki kendileri için çok kötü bir davranışı gerçekleştirmiş olurlar.
-Gel demek kolay,git demek güçtür:Bir konuğu davet etmek,bir insanı iş bulup
yerleştirmek kolay ve zevk verici uğraşlardır.Ama sıkıntı veren konuğa artık git demek,işini hafife alan kimseye işe gelme demek çok zordur.Bunun için insanlara bir iyilikte bulunulacağı zaman iyi düşünülmeli,layık olana bu hizmet verilmelidir.
-Gelen gideni aratır:Tanışılan kişiler,unutulanlardan daha büyük hatalar yapabilir anlamında kullanılır.
-Gezen ayağa taş değer:Gereksiz davranışlarda bulunan kişiler, kendilerine zararlı durumların ortaya çıkmasına sebep olabilirler.
-Göz görür,gönül çeker:Kişi ancak ilgi duyduğu konulara karşı gözlemde bulunur.

“H” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Hacı Mekke’de,derviş tekkede:İnsanlar yetişme şekillerine göre kendilerine uygun bir ortamda yaşarlarsa mutlu olabilirler.Yoksa ömürleri sıkıntı içinde geçer.Bulundukları yerde sevilmez ve istenmezler.
-Hak deyince akan sular durur:Anlaşmazlıklarda doğruluk,dürüstlük,tarafsızlık, hakkaniyet yolundan hareket edilirse kimsenin söyleyecek bir sözü,eleştirisi kalmaz.
-Hak doğrunun yardımcısıdır: Allah,doğru olana yaptıklarının mükafatını mutlaka verir.Doğru kimseler ilk planda başarısız gibi görünseler de tutumlarını devam ettirdikleri sürece başarıya ulaşacaklardır.
-Helal kazanç ile pilav yenmez:Doğrulukla ve ahlakla elde edilen kazanç,insanı kısa yoldan zengin etmeye yetmez.
-Horoz ölür,gözü çöplükte kalır:Uzun süre yaşanan mekanların unutulması kolay olmaz.
-Huylu huyundan vazgeçmez:Kişilik,uzun bir zaman diliminde oluştuğu için ani değişikliklere müsait değildir.
 
“I” Harfiyle başlayan atasözleri

-Ihlamurdan odun olmaz,beslemeden kadın olmaz:Yaşam içinde her konu birbirine uygun olursa başarı olur ve devam eder.
-Irmak kenarına çeşme yapılmaz:Birbirine zıt verimlilikteki iki kurum veya sosyal müessesenin,aynı ortamda varlıklarını sürdürmeleri zordur.
-Irmaktan geçerken at değiştirilmez:Yapılmaya başlanan bir işte,ilk zamanlar başarı elde edilmeyebilir.işin daha başarılı yapılması için uygulanan yöntemler de değiştirilebilir. Olumsuz bir ortamda yöntem değiştirmek doğru değildir.İyi sonuçlar vermez.
-Isırgan ile taharet olmaz:Başarılı bir iş oluşturmak için işe yarar,faydalı araç kullanmak gerekir.Kötü malzeme ile iyi ve başarılı sonuçlar elde edilemez.
-Isıran it,dişini göstermez:Kötülük yapmayı düşünen kişi,bunu zamanı gelince ve aniden gerçekleştirir.
-Islanmışın yağmurdan pervası yoktur:Bir konuda büyük zarar görmüş kişi,benzer zararlardan korku duymaz.
-Ismarlama hac,hac olmaz:İnsan kendi işini kendi yapmalıdır. Başkasına yaptırılan işten başarı elde edilemez.
-Işığını akşamdan önce yakan,sabah çırasına yağ bulamaz:İnsanlar savurganlık yapmamalıdırlar.Parasını gereksiz yere harcayan,gerektiğinde para ve mal bulamaz.Zorluk içinde kalır.
 
“İ” Harfiyle başlayan atasözleri

-İbadet de gizli,kabahat da:İbadet Allah ile kul arasındadır.İbadeti başkalarına gösteriş için yapanlar Allah’ın emirlerini,kulluk görevini yerine getirmemiş olurlar. İnsan bazı kusurları yaparak olgunlaşır,tecrübe kazanır.Bunun için olgunlaşmamıza yarayan kusurların da gizlenmesinde yarar vardır.
-İğreti ata binen tez iner:Kendi malımız olmayan malzemeye güvenip bir işe başlamak doğru değildir.Malzemenin sahibi,malını geri istediği zaman zor durumda kalır.
-İti,öldürene sürütürler:Bir kişinin sorumluluğundaki görev kötü şekilde sonuçlanırsa,bu sonucun düzeltilmesi için bizzat o kişi çaba göstermelidir.İşin sorumluluğu onu yapana ait olacaktır.

“K” Harfiyle başlayan atasözleri

-Kabahat da gizli olmalı,ibadet de:Yapılan bütün işlerde işin özüne inmeye gayret edilmelidir.Başkalarına gösteriş için yapılan hiçbir işten,davranıştan iyilik ve hayır beklemek mümkün değildir.
-Kaçan balık büyük olur:Kişi elindeki imkanları iyi ve zamanında kullanmasını bilmelidir.Zamanında kullanamaz ve fırsatı kaçırırsa küçük bir fırsatı büyükmüş gibi gösterir ve boyuna aynı şeyleri söyler.Çünkü fırsatı değerlendirememenin ezikliğini hisseder durur.
-Kadı anlatana göre fetva verir:Herkes bildiğini ve gördüğünü eksiksiz olarak söylemelidir.Çünkü dinleyen,olayı görmeyen kimseler anlatılana göre karar verirler.
-Kanaat gibi devlet olmaz:Elindekiler ile yetinmesini bilen kimse sıkıntı çekmez.
-Kişi refikinden azar:İnsanı iyi ve kötü yola sürükleyen arkadaşıdır.
-Koyunun bulunmadığı yerde keçiye Abdurrahman çelebi derler: Bir şeyin çok kıymetlisi bulunmazsa daha aşağı değerde olan kıymet ve itibar kazanır.
-Kuru laf karın doyurmaz:Bir gayret göstermeden,bir yatırım yapmadan yalnızca boş sözlerle başarı elde etmek mümkün değildir.
 
“L” Harfiyle başlayan atasözleri

-Laf ile peynir gemisi yürümez:Bir kimsenin kendini övmesi ile gereken işte gereken sonuçlar alınmaz.
-Laf lafı açar:Karşılıklı konuşmalarda konuşma bir süre uzadığı zaman,sözden başka söze geçilmeye başlanır.Başlangıçta hiç düşünülmeyen konulara kadar söz uzar gider
-Laf torbaya girmez:Bir konu hakkında sarf edilen sözler üzerinde iyice düşünülmelidir.
-Latife latif gerek:Şakalar karşısındakini kırmayacak biçimde olmalıdır.Şaka yapan,karşısındakini çok iyi anlamalı,kırmadan,incitmeden şaka yapabilmelidir.
-Leyleğin ömrü laklak ile geçer:Aylak kişiler bütün günlerini orada burada boş laflar söyleyerek boşa geçirmiş olurlar.
-Lokma çiğnemeden yutulmaz:Bir işin iyi sonuçlanması için gereken önem ve çalışma gösterilmelidir.
-Lokma karın doyurmaz,şefkat artırır:Bir kişiye armağanlar vermek,o kişinin ihtiyaçlarını karşıladığı için değil aradaki sevgiyi çoğalttığı için çok değerlidir.
 
“M” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Mahkeme kadıya mülk değil:İnsan,yaşamı süresince güçlü makamlara gelebilir. Böyle makamlara gelince etrafındakilere böbürlenmemelidir.Çünkü gün gelecek,bu makamı bırakmak zorunda kalacaktır.
-Mal canı kazanmaz,can malı kazanır:İnsanlar fazla kazanacağım diyerek sağlıklarını tehlikeye atmamalıdırlar.Kişi sağlıklı olursa mal kazanması,pek çok kazanması mümkündür. Ama sağlığını kaybederse mal da kazanamaz olur.
-Mart ayı,dert ayı:Kış ile ilkbahar arasındaki geçiş dönemi olduğu için insanlar hastalıklara daha kolay yakalanırlar.
-Mühür kimde ise Süleyman odur:Bir konuda yetkili kim ise onun sözü geçer.

“N” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Namaza meyli olmayanın ezanda kulağı olmaz:Bir işin bütününü istemeyen kimseler,o işin ayrıntıları ile hiç ilgilenmezler.
-Nasihat isteyen tembele iş bulursun:Tembel kimseler kendisine söylenen işi başka türlü yorumlayıp,bu yorum üstüne fikirler ileri sürerek o görevi yapmak istemezler.Veya kendisine önerilen işi başka bir biçimde yapmayı öğrenirler.
-Ne doğrarsan aşına,o çıkar kaşığına:Kişi çok çalışırsa gelecek günleri de başarılı olur. Kazancı bol olur.Az çalışırsa kazancı,başarısı da az olur.
-Ne ekersen onu biçersin:Kişiler çevrelerine nasıl davranırlarsa öyle cevap alırlar.
-Ne idik,ne olduk:İçinde yaşadığımız toplum çok hızlı değişiyor.Biz bu toplumda bulunduğumuz ortamdan çok değişik ortamlara geldik.Bundan sonra da nerelere geleceğimiz, neler olacağı belli değil.
-Ne oldum dememeli,ne olacağım demeli:Esas olan başarının niteliğinden çok devamlılığıdır. -Ne verirsen elinle,o gelir seninle:İnsanlar yaşamları boyunca daima iyilik yapmalıdır. Bu iyiliklerin karşılığı,bir gün mutlaka sahibini bulacaktır.
-Nerede birlik,orada dirlik:Kişiler arasında anlaşma,duygu ve düşünce birliği olursa orada huzur,güven ve düzen olur.
-Niyet hayır,akıbet hayır:Bir işe başlarken iyi niyetle hareket edilirse sonuç ta iyi olur.
 
“O” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Oğlan dayıya,kız halaya çeker:Oğlan çocuğu genlerin tesiri ile dayıya,kız ise halaya çeker,onun hareket ve tavırlarını alır.(Halk arasında yapılan bir yorumdur)
-Oğlanınki oğul bağı,kızınki bahçe gülü:Kişinin torunu oğlundan olursa oğul balı diyerek,kız evlattan olursa bahçe gülü diyerek sevinir.
-Olacakla öleceğe çare yoktur:İnsanların yaşam boyu karşılaşacakları ne varsa doğarken belli olur ama kişi bunu bilmez.başımıza gelen ve elimizde olmayan
sebeplerle oluşan olaylara çok üzülmemek gerekir.
-Olmaz olmaz deme,olmaz olmaz:Hayatta hiç ummadığımız olaylar, en şaşırtıcı biçimde karşımıza çıkabilir.
-Osmanlı’nın ekmeği dizindedir:İşlerimizin başarılı olması için kendimiz ayırdığımız zaman çok olmamalıdır.İşlerimize ne kadar ağırlık verirsek o kadar başarılı oluruz.
-Otu çek köküne bak:Bir kimsenin hakkında tam olarak bilgi sahibi olmak istenirse o kimsenin soyunu sopunu çok iyi incelemek gerekir.
 
“Ö” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Ödünç;güle güle gelir,ağlaya ağlaya gider:Ödünç verilirken veren de alan da güler yüzlüdür.Mutludur.Ödünç alınan geri verilirken ise durum değişiktir.Para veren kimse de parasını zamanında alamazsa tarafların arası çok çabuk bozulur.
-Öfkeyle kalkan zararla oturur:Aniden öfkelenerek sergilenen davranışlar kırıcı olur.

“P” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Papaz her gün pilav yemez:Her işi daima bir kişiye yaptırmak doğru değildir.O kişi çok defalar ses çıkarmadan bu sıkıntıya katlandıysa da günün birinde yapamayacak duruma gelir ve yapmaz.Bunun için insanları usandırmayacak bir yöntem izlemekte yarar vardır.
-Para ile imanın kimde olduğu bilinmez:Para bütün toplumlarda dikkati çeken bir araçtır.İman ise tanrı ile kul arasında olduğu için başkalarının bilmesine gerek yoktur.Söylenilmesi de acayiplik yaratır.
-Perşembenin gelişi,çarşambadan bellidir:Bir işin nasıl sonuçlanacağı,işin bugünkü durumundan belli olur.
-Pilav yiyen,kaşığı belinde gerek:Bir işe girişmek isteyen kimseler o iş için gerekenleri yanlarında bulundurmak zorundadırlar.
-Pilavdan dönenin kaşığı kırılsın:Kişi,bir olayın sonuçlanması için elinden gelen gayreti göstermelidir.
 
“R” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Rağbet güzel ile zenginedir:Güzel ve zengin olan kimseler her zaman ilgi görürler.El üstünde tutulurlar.
-Ramazanda yalan söyleyenin yüzü,bayramda kara olur:Hayatta her zaman doğru olmalı,doğru davranılmalıdır. Yalan söylemek,belki bir zaman için etrafımızdaki kandırmamıza neden olur.Ama gelişen olaylar,söylenen yalanı bir gün mutlak surette açığa çıkartır.
-Rençper kırk yılda,tüccar kırk günde:Rençperin büyük emek harcayarak kazandığını, tüccar küçük bir ticaret oyunu ile kazanır.
-Rüşvet kapıdan girince insaf bacadan çıkar:Doğru yoldan ayrılan ve şerefini rüşvet için feda eden kişiden her kötülüğü beklemek gerekmektedir.
-Rüzgar eken fırtına biçer:Etrafında bulunanlara her zaman kötülük yapan kimseler sonunda mutlaka büyük kötülüklerle karşılaşırlar
-Rüzgar esmeyince yaprak oynamaz:Meydana gelmiş hiçbir olay sebepsiz değildir.
-Rüzgara karşı tüküren,kendi yüzüne tükürür:Kendi gücünün üstünde bir güç ile uğraşmak isteyen kimseler sonunda kendileri ziyanlı çıkarlar.
-Rüzgarlı havanın kuytusu,yağmurlu havanın uykusu:Rüzgarda kuytu bir yer bulmak rahatlıktır.

“S” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Sabır acıdır,meyvesi tatlıdır:Bir konuda sıkıntılı günlere katlanmak zordur.Ama dayanıldığı takdirde sonuçları güzeldir.
-Saç sefadan tırnak cefadan uzar:Keyifli insanların saçları,sıkıntıda olanların tırnakları uzar.(yaygın bir halk görüşü)
-Sanat altın bileziktir:Sanat bir kimsenin bir işi en iyi bir biçimde her yerde ve şartta yapmasıdır.
 
“Ş” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Şahin küçük et yer,deve büyük ot yer:İnsanlar fiziki görünüşlerine göre değil,yaradılış özelliklerine göre davranırlar. Görünüşü küçük olan kişi,her zaman güçsüz olarak görülmemelidir.
-Şaşkın ördek başını bırakır,kıçından dalar:Her iş,bir düşünce ile,bir plan ile yapılmalıdır.Ne yaptığını iyi bilmeyen kimseler,giriştikleri işlerde akılcı yollardan ayrılırlar.
-Şer işi uzat hayra dönsün,hayır işi uzatma şerre dönmesin:Kötü olan işlerin üzerinde çalışmalı,o işi iyiye çevirmelidir.iyi olan işleri hemen sonuçlandırmak gereklidir.
-Şeytanla ortak buğday eken samanını alır:Hilekar,sorumsuz kimselerle ortak olanlar,yapılan işin zararını yüklenirler.
 
“T” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Tabancanın dolusu bir kişiyi,boşu kırk kişiyi korkutur:Tabancayı,sinirli olunan durumlarda lüzumsuz yere kullanmak sahibinin başına dert açar.Ama tabanca;taşıyan kişinin belinde iken çok kimse bu durumdan ürker.
-Tandır başında bağ dikmek kolaydır:Hayal kurmakla sorunlar çözümlenemez. Esas problem,düşleri uygulama alanına sokmaktır.
-Taş düştüğü yerde ağırdır:İnsanın değeri bulunduğu çevrede iyi bilinir.
 
“U” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Ucuzdur vardır bir illeti,pahalıdır vardır bir hikmeti:Ucuz mallar genellikle kalitesizdirler.Kısa bir zaman sonra kullanılamaz hale gelirler.Bunun için o mal bize daha da pahalıya gelmiş olur.
-Ulu sözü dinlemeyen uluya kalır:Tecrübeli kimselerin sözlerini dinlemeyip kendi kafası doğrultusunda giden kimseler sonunda büyük zararlara uğrarlar.Sıkıntı ve dertten kurtulamazlar
-Ummadığın taş baş yarar:Dış görünüşe bakılıp verilen kararlar,bazen büyük hatalara yol açabilirler.
-Ustanın çekici bin altın:Sanatkar kimseler bir çok kişinin yapamadığı bir işi çok kısa bir sürede küçük bir hareketle yapıverirler.
-Uyku ölümün kardeşidir:Uyuyan kimsenin dünya ile ilgisi kesilir.Olup bitenden haberi olmaz.
-Uzaktan davulun sesi hoş gelir:Özelliğini iyi bilmediğimiz iş ve konuların sıkıntılarını da bilmemize imkan yoktur.Bazen çok zor bir konuyu çok kolaymış gibi kabul ettiğimiz de olur.
 
“Ü” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Üzüm üzüme baka baka kararır:Çok samimi olan kimseler, birbirlerinin huylarını benimserler
-Üzümün ye de bağını sorma:Sunulan imkanların kaynağını sorgulamak her zaman doğru olmayabilir.
 
“V” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Veren el,alandan üstündür:Yardım ve iyiliksever kimseleri herkes sever,sayar.
-Varsa pulun,herkes kulun;yoksa pulun dardır yolun:Parası çok olan kimseye herkes iltifat eder,yakınında bulunmak ister.yoksullara kimse yüz vermez.Adını deliye de çıkarabilirler.
-Varsa hünerin,her yerde vardır yerin:Hüner,kişinin her şartta en iyi yaptığı, başarılı sonuç aldığı yeteneğidir.Bunun içindir ki her kişi mutlak bir hüner sahibi olup,hayata öyle atılmalıdır.
-Vakit nakittir:Zaman en değerli varlığımızdır.Hayatımızdaki en küçük bir anı bile boşa geçirmemek lazımdır.

“Y” Harfiyle başlayan atasözleri…
 
-Yabancı koyun kenarda yatar:Toplumdaki kişiler kısa zamanda büyük yakınlık göstermedikleri için yeni gelenler yabancılık çekerler.
-Yağ yiyen köpek tüyünden belli olur:Hiçbir sebep yokken yaşama düzeyi birden değişen,yükselen kişinin çaldığı ve rüşvet aldığı bellidir.
-Yalancı kim?İşittiğini söyleyen:İnsanlar her duyduklarını,doğrulamadan başkalarına söylememelidirler.
-Yanık yerin otu tez biter:İnsanlara büyük ıstırap veren olaylar,bir zaman sonra unutulur.
Yol sormakla bulunur:Bir işe doğru başlamak için bilmediklerimizi sormak, öğrenmek lazımdır.
-Yolundan giden yorulmaz:Yapacağı işin tekniğini iyi bilen,uygulamasında deneyim sahibi olan kimse yapacağını önceden tespit eder,sonra uygular.Sonuca sıkıntısız ulaşır.Bunları bilmeyenler ve uygulamayanlar deneme-yanılma yöntemi ile hem çok para,hem çok zaman kaybederler.Hem de meydana çıkan iş arzu edilen düzeye erişmez.
-Yük altında ancak eşek kalır:İnsanlık sıfatı olan kimse kendisine yapılan iyiliğin altında kalmaz.Bir zaman bulur,karşılığını verir
 
“Z” Harfiyle başlayan atasözleri
 
-Zahmetsiz rahmet olmaz:Çaba göstermeden,sıkıntı çekmeden arzu edilen güzel ve iyi sonuçlara ulaşılmaz.
-Zaman sana uymazsa sen zamana uy:İçinde yaşanılan zamanın şartları,bizim düşünce ve davranışlarımıza uymayabilir.Kendi düşüncelerimizi kabul ettirmek için etrafımızdakiler ile sürtüşmek doğru değildir.Zamanın gidişine uymak,ona göre davranmak en çıkar yoldur.
-Ziyan olan koyunun kuyruğu yağlı olur:Elden kaçırılan fırsatlar küçük olsa da çok büyük görünür.Kişinin dilinden hiç düşmez.Hep büyüterek ondan bahseder.
-Zemheride sür de çalı ile sür:Tarlanın zemheride sürülmesi ekinin iyi olması için çok önemlidir.Tarlayı dikkatli ve derin sürmek gerekir.
-Zengin arabasını dağdan aşırır,züğürt düz ovada yolunu şaşırır:Varlıklı kişi,parasının ve itibarının çokluğu ile olmayacak işlerini bile kolaylıkla görür.Fakir ise parası olmadığı için en olacak işini bile bitiremez.
-Zenginin basması ipekli görünür:Zengin kişilerin giydikleri,yedikleri en pahalısından seçilmiş zannedilir.
-Zengin kesesini,züğürt dizini döver:Maddi durumu çok iyi kişiler her zaman parası ile övünür.Züğürt ise arzuladığı iş parası olmadığından yapamayacağı için üzülür.Istırap ve sıkıntı çeker.